الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )

128

رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )

مؤلف گويد : مناقب مولانا بيشتر از آن است كه ، نيازى به يادآورى داشته باشد . اردبيلى فنون عقليات را در شهر شيراز از مولانا جمال الدّين محمود كه شاگرد مولانا جلال الدّين دوانى بوده فرا گرفته است و شرعيات را از محضر . . . . استفاده كرده است و در آخر عمر يا اواسط آن در موقعى كه در نجف اشرف بود ، از تدريس عقليات سرباززد و تا هنگامى كه از دنيا رفت به تدريس نقليات پرداخت . از اساتيد خود شنيده‌ايم ، آن‌گاه كه شيخ حسن ، صاحب معالم و سيد محمّد صاحب مدارك ، شرح مختصر را نزد او مىخواندند هركجا به مسأله‌اى مىرسيدند كه به اعتقاد او مداخله‌اى در امور دينى نداشت احتياط مىكرده ، و از توضيح و تحقيق دربارهء آن خوددارى مىنموده و به آن دو هم اجازه نمىداده تا آن مسأله را بر وى قرائت كنند و در نتيجه از آن مسأله درگذشته و به تحقيق مسألهء ديگرى كه نافع بود مىپرداخت . آرى ، او مدرسى عالىقدر بود و مشايخ ما گفته‌اند : مقدس اردبيلى ده تن شاگرد داشت و همگى آن‌ها از علما و فضلا به شمار آمده‌اند از آن جمله است ، ميرزا محمّد استرآبادى و امير فضل اللّه و سيد محمّد صاحب مدارك و شيخ حسن صاحب معالم و امثال ايشان . اردبيلى ، داراى آثار كتبى بوده از جمله ، شرح ارشاد علامه حلى است كه آنچه در حال حاضر از آن شرح وجود دارد از آغاز كتاب تا آخر مباحث وقوف و صدقات است و ازآن‌پس آنچه را شرح كرده ، موجود نيست و شرح كتاب صيد و ذباحهء آن وجود دارد « 1 » . از برخى افاضل شنيده‌ايم كه ، آنچه در حال حاضر وجود ندارد مرحوم اردبيلى به شرح آن توفيق حاصل كرده جز اينكه ناخوانى خط او باعث شده كه به استنساخ آن اقدام نشود و به همين مناسبت از بين رفته است .

--> ( 1 ) - چند مجلد از آن شرح به نام مجمع الفائدة و البرهان در حال حاضر چاپ شده است - م .